Πειραματική μέθοδος μεταμόσχευσης κυττάρων νικά το διαβήτη Μια νέα ζωή απελευθερωμένη από το διαβήτη, που «κουβαλούσε» μέσα της για 30 χρόνια, ξεκίνησε στο τέλος του καλοκαιριού για μια Ιταλίδα χάρη στην επαναστατική μέθοδο την οποία εφαρμόζουν επιστήμονες στο πανεπιστημιακό νοσοκομείο του Μαϊάμι. Η 44χρονη γυναίκα στην οποία διαγνώστηκε σε ηλικία 14 ετών μια βαριά μορφή του διαβήτη τύπου 1, υποβλήθηκε στις 12 Ιουνίου σε μεταμόσχευση κυττάρων παγκρέατος, τα οποία παράγουν την ισνσουλίνη στον οργανισμό. Στις επόμενες δύο εβδομάδες, η ασθενής υποβλήθηκε σε δύο ακόμη μεταμοσχεύσεις βλαστικυττάρων, που ελήφθησαν από το νωτιαίο μυελό του ίδιου του δότη. Σύμφωνα με τον καθηγητή Καμίλο Ρικόρντι, ο οποίος συμμετέχει στην ιατρική ομάδα που εφαρμόζει την πειραματική μέθοδο, η δεύτερη φάση είναι κρίσιμη, καθώς στοχεύει στην «προσαρμογή» των βλαστοκυττάρων στο νέο οργανισμό και τη μετατροπή τους σε κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος. Κύτταρα - εισβολείς Με το συγκεκριμένο τρόπο το σύστημα προσαρμόζεται με τη σειρά του στα νέα δεδομένα και αντιδρά με λιγότερη βία στα κύτταρα - εισβολείς, με αποτέλεσμα να αποφεύγεται σε μεγάλο βαθμό ο κίνδυνος απόρριψης των παγκρεατικών κυττάρων. Η θετική εξέλιξη διαπιστώθηκε πράγματι στη γυναίκα, όπως δείχνουν τα επίπεδα της γλυκαιμίας που ομαλοποιήθηκαν και είναι πλέον σταθερά. Η Ιταλίδα προετοιμάζεται τώρα να επιστρέψει στη χώρα της και να ξεκινήσει μια νέα ζωή χωρίς τον εφιάλτη των κρίσεων, που την ανάγκαζε να αποφεύγει ακόμα και τις παρατεταμένες τηλεφωνικές συνομιλίες, καθώς της συγκεκριμένης διατροφής σε ωράρια προκαθορισμένα. Την ίδια ώρα, η ιατρική ομάδα ετοιμάζει πάλι τα... νυστέρια της, για να εφαρμόσει τη μέθοδο σε νεφροπαθή. Όπως εξήγησε ο Ιταλός καθηγητής, η εξειδικευμένη μέθοδος βρίσκεται σε πειραματικό στάδιο και η πορεία της εξαρτάται από τους όρους που θέτει η αρμόδια αμρικάνικη υπηρεσία για τις έρευνες. Στο πλαίσιο αυτό, ένας από τους κανόνες προβλέπει την εφαρμογή της μεθόδου κάθε τρείς μήνες, ώστε να αξιολογούνται σοβαρά τα αποτελέσματα.

Ζωικό μοντέλο αποδυκνύει την αποτελεσματικότητα των εμβρυϊκών αρχέγονων κυττάρων Εμβρυϊκά αρχέγονα κύτταρα ποντικιών χρησιμοποιήθηκαν για την αποκατάσταση βλαβών σε πρόβατα που είχαν υποστεί έμφραγμα, σύμφωνα με γαλλική μελέτη που δημοσιεύεται στο "The Lancet". Το πείραμα αυτό φέρνει τους επιστήμονες ένα βήμα πιο κοντά στην απάντηση για το αν όντως τα ανθρώπινα εμβρυϊκά κύτταρα μπορούν να αποκαταστήσουν τις βλάβες που προκαλεί το έμφραγμα στην καρδιά Ερευνητική ομάδα του Γαλλικού Εθνικού Κέντρου Επιστημονικής Έρευνας με επικεφαλής το Δρα Μισέλ Πουσέτ αποφάσισε να εμφυτεύσει εμβρυϊκά αρχέγονα κύτταρα σε 18 πρόβατα τα οποία είχαν υποστεί έμφραγμα, για να ελέγξει τη λειτουργικότητά τους σε μεγάλα θηλαστικά. Ο λόγος που επιλέχθηκαν εμβρυϊκά αρχέγονα κύτταρα ποντικιών είναι διότι τα εμβρυϊκά κύτταρα αμνών δύσκολα συλλέγονται. Αφού λοιπόν τα πρόβατα υπέστησαν έμφραγμα, μετά από δύο εβδομάδες, σε εννέα εξ αυτών έγιναν πολλαπλές ενέσεις περίπου 30 εκατομμυρίων αρχέγονων εμβρυϊκών κυττάρων γύρω από τραυματισμένες περιοχές της καρδιάς. Πριν τη μεταμόσχευση τα κύτταρα είχαν υποβληθεί σε ειδική καλλιέργεια με αυξητικούς παράγοντες που τα ωθούσαν να εξελιχθούν σε καρδιακά κύτταρα. Πέντε εκ των προβάτων που είχαν υποβληθεί σε μεταμόσχευση έλαβαν και ανοσοκατασταλτική αγωγή για τον έλεγχο της πιθανότητας απόρριψης των εμβρυϊκών αρχέγονων κυττάρων των ποντικιών. Τα κύτταρα είχαν «χρωματιστεί» με φωσφωρίζουσες πρωτεϊνες ώστε να μπορούν να εντοπιστούν από τους επιστήμονες. Μετά από ένα μήνα οι ερευνητές διαπίστωσαν οτι τα αρχέγονα κύτταρα είχαν αποικιστεί στις τραυματισμένες περιοχές της καρδιάς και εξελίσσονταν επιτυχώς σε καρδιακά κύτταρα. Η καρδιακή λειτουργία είχε βελτιωθεί: η αριστερή κοιλία είχε αυξήσει το κλάσμα εξώθησης κατά σχεδόν 10%. Στην ομάδα ελέγχου η αριστερή κοιλία είχε χάσει το 6,6% της λειτουργικότητάς της κατά τη διάρκεια της ίδιας περιόδου. Επιπλέον, δεν παρατηρήθηκε καμία ένδειξη απόρριψης των κυττάρων των τρωκτικών από το ανοσοποιητικό σύστημα των αμνών, γεγονός άκρως ελπιδοφόρο για το μέλλον των αρχέγονων κυττάρων στην κλινική εφαρμογή.

«Δίδυμη» σωτηρία για 5χρονο που έπασχε από θανατηφόρο αναιμία Ένα αγοράκι στην Ιταλία θεραπεύθηκε από θανατηφόρο μορφή αναιμίας με την εφαρμογή μιας νέας θεραπείας βλαστοκυττάρων, τα οποία μεταμοσχεύθηκαν στον ασθενή από τα νεογέννητα δίδυμα αδάλφια του. Το 5χρονο αγόρι έπασχε από θαλασσαιμία, μια γενετική διαταραχή η οποία δεν επιτρέπει στον οργανισμό την παραγωγή αιμοσφαιρίνης, της ουσίας του αίματος που συμβάλλει στη μεταφορά του οξυγόνου σε ολόκληρο τον οργανισμό. Η πρωτοτυπία αυτής της επέμβασης είναι οτι χρησιμοποιήθηκαν δυο διαφορετικές «παρτίδες» αίματος του πλακούντα από κάθε ένα από τα δύο αδάλφια του. Η πρώτη παρτίδα αίματος ήταν πλούσια σε βλαστοκύτταρα - τα βασικά κύτταρα που μπορούν να αναπτυχθούν και να εξελιχθούν σε ποικίλες μορφές κυττάρων - και η άλλη καλλιεργήθηκε εργαστηριακά για να αντιμετωπίσει την ασθένεια. Οι ασθενείς με θαλασσαιμία συνήθως υποβάλλονται σε θεραπεία με συνεχείς μεταγγίσεις αίματος και ρύθμιση του σιδήρου στο αίμα τους. Η επέμβαση πραγματοποιήθηκε στην κλινική Σαν Ματέο της Πάβιας στη Βόρεια Ιταλία και είναι εναλλακτική στις συνήθεις θεραπείες που συνίστανται στη μεταμόσχευση νωταίου μυελού, διαδικασία η οποία είναι δύσκολη, γιατί απαιτείται να υπάρχει ιστοσυμβατότητα μεταξύ δότη και λήπτη.

Από σήμερα 16 Αυγούστου 2005, ο δικτυακός τόπος της Lifecord είναι on-line..!

Τα αρχέγονα κύτταρα σύμμαχος της καρδιάς Ελπίδες σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια δίνει μια νέα πρωτοποριακή μέθοδος. Στηρίζεται στην εμφύτευση αρχέγονων κυττάρων που έχουν την ιδιότητα να γίνονται ιστός στο σημείο που τοποθετούνται. Έως το τέλος του χρόνου η εφαρμογή της στη χώρα μας. Μέχρι το τέλος του χρόνου θα εφαρμοστεί και στην Ελλάδα η αντιμετώπιση της καρδιακής ανεπάρκειας με εμφύτευση αρχέγονων κυττάρων. Πρόκειται για μια εξαιρετικά πρωτοποριακή μέθοδο, με την οποία οι ειδικοί τοποθετούν στο αδύναμο μυοκάρδιο κύτταρα τα οποία έχουν την ιδιότητα να εξελίσσονται και να γίνονται ιστός στο σημείο που τοποθετούνται. Η μέθοδος εφαρμόστηκε ήδη σε δέκα ασθενείς από τον Αργεντινό καθηγητή Καρδιοχειρουργικής κ. Φεντερίκο Μπενέτι, μα πολύ καλά αποτελέσματα. Οι ασθενείς εμφάνισαν αισθητά βελτίωση της καρδιακής λειτουργίας με την καρδιά να έχει έως και τρείς φορές μεγαλύτερο «κλάσμα εξώθησης». Τα παραπάνω ανακοίνωσαν χθες ο διευθυντής της Καρδιοχειρουργικής Κλινικής του Νοσοκομείου «Ερρίκος Ντυνάν» κ. Σωτήρης Πράπας και ο Βρετανός καθηγητής Καρδιοχειρουργικής κ. Ντάριλ Σορ, με αφορμή το 2ο Διεθνές Καρδιοχειρουργικό Συνέδριο της «Ευρω-Ασιατικής Γέφυρας» το οποίο πραγματοποιείται στη Μύκονο από αύριο έως και τη Δευτέρα. Εφαρμογή Ο κ. Πράπας τόνισε οτι η μέθοδος αναμένεται να εφαρμοστεί στο «Ερρίκος Ντυνάν» μέχρι το τέλος του χρόνου, ενώ σχετική έρευνα πραγματοποιούν ήδη και οι καρδιολόγοι του «Ωνασείου». Η εμφύτευση των αρχέγονων κυττάρων γίνεται με δυο τρόπους. Οι καρδιολόγοι τα διοχετεύουν στη στεφανιαία κυκλοφορία, ενώ οι καρδιοχειρουργοί τα τοποθετούν χειρουργικά απευθείας στο μυοκάρδιο. Σύμφωνα με τον κ. Πράπα, ο ίδιος θα εφορμόσει τη μέθοδο χειρουργικά και σε συνδυασμό με μια δική του μέθοδο για τόνωση του μυοκαρδίου σε ασθενείς που έχουν υποστεί έμφραγμα. Παραδέχτηκε, ωστόσο, οτι υπάρχουν σοβαρά ηθικά προβλήματα και αυτός είναι ο λόγος που ο κ. Μπενέτι εφάρμοσε τη μέθοδο στο Εκουαδόρ, όπου το θεσμικό πλαίσιο είναι πιο χαλαρό, με κύτταρα από την Ουκρανία. Απαντώντας σε ερώτηση για το πώς θα ξεπεραστούν τα συγκεκριμένα ηθικά προβλήματα στην Ελλάδα, είπε οτι θα γίνει με τη διαδικασία μεταμόσχευσης μυελού των οστών και με μόσχευμα από τον ίδιο τον ασθενή. Τα αρχέγονα κύτταρα μπορούν να συλλεχθούν από το αίμα ομφάλιου λώρου ή από το μυελό των οστών. Είναι αδιαφοροποίητα κύτταρα, τα οποία δεν έχουν μορφοποιηθεί μετά τη γέννηση και όταν εμφυτευθούν στο μυοκάρδιο εξελίσσονται σε ιστό και το αναπλάθουν. Αποτελέσματα Η εφαρμογή της μεθόδου στους δέκα ασθενείς από το Εκουαδόρ έδειξε οτι η βελτίωση ήταν εντυπωσιακή. Η καρδιακή λειτουργία είναι αποδεκτή όταν το κλάσμα εξώθησης της καρδιάς (η δύναμή της δηλαδή να αντλεί το αίμα) είναι 60/100. Οι ασθενείς αυτοί είχαν πριν από την εφαρμογή της μεθόδου κλάσμα εξώθησης μόλις 15/100 και έφτασε μετά τη θεραπεία στα 35/100 ή στα 40/100.

Μεταμόσχευση βλαστοκυττάρων Νέα επαναστατική μέθοδος που θα εφαρμοστεί σε καρδιοπαθείς Έως το τέλος του χρόνου θα αρχίσει να εφαρμόζεται στο νοσοκομείο «Ερρ. Ντυνάν» η επαναστατική μέθοδος της μεταμόσχευσης αρχέγονων κυττάρων σε καρδιοπαθείς με μυοκαρδιοπάθεια. Το όλο εγχείρημα θα γίνει από τον καρδιοχειρούργο κ. Σωτ. Πράπα, σε συνεργασία με τον Αργεντίνο καθηγητή κ. Φ. Μπενέτι, ο οποίος έχει ήδη εφαρμόσει τη μέθοδο σε 10 ασθενείς με πολύ καλά αποτελέσματα. Όπως εξήγησε σε χθεσινή συνέντευξη Τύπου ο διευθυντής της Καριδοχειρουργικής Κλινικής του «Ερρ. Ντυνάν» κ. Σ. Πράπας, τα αρχέγονα κύτταρα (βλαστοκύτταρα) είναι ουσιαστικά τα πρωτόγονα κύτταρά μας και έχουν την ιδιότητα να διαμορφώνονται σε οποιοδήποτε άλλο είδος κυττάρου. Εάν τα κύτταρα αυτά καλλιεργηθούν, μπορούν να πολλαπλασιαστούν απεριόριστα στο εργαστήριο και με την εμφύτευσή τους σε συγκεκριμένο σημείο του οργανισμού μπορούν να μεταμορφωθούν σε κύτταρα της καρδιάς, των μυών, του ήπατος κ.λ.π. Τα αποτελέσματα από τις μέχρι σήμερα μελέτες για τα βλαστοκύτταρα, θα αποτελέσουν το αντικέιμενο του 2ου Διεθνούς Καρδιοχειρουργικού Συνεδρίου της «Ευρω-ασιατικής γέφυρας». Στη συνέντευξη παραβρέθηκε και ο Βρετανός καθηγητής κ. Ντ. Σορ, διευθυντής του Παιδοκαρδιοχειρουργικού Τμήματος του νοσοκομείου Bromtom, ο οποίος χειρουργεί πολλά Ελληνόπουλα, καθώς η «μετανάστευση» των μικρών ασθενών για καρδιοχειρουργικές επεμβάσεις στο εξωτερικό δεν έχει μειωθεί, σε αντίθεση με τους ενήλικες ασθενείς, οι οποίοι αντιμετωπίζονται πλέον όλοι στη χώρα μας. Ο γνωστός καρδιοχειρούργος ανέφερε οτι σχεδόν το 40% των παιδιών που έχουν χειρουργηθεί για κάποια συγγενή ανωμαλία στην καρδιά, θα χρειαστεί στην ενήλικη ζωή τους - μετά από 40 ή 50 χρόνια - να ξαναμπούν στο χειρουργείο για τον ίδιο λόγο που χειρουργήθηκαν ως μωρά.

Φρένο στην καρδιακή ανεπάρκεια με εμφύτευση αρχέγονων κυττάρων Μέσα στο 2005 θα εφαρμοστεί και στη χώρα μας η αντιμετώπιση της καρδιακής ανεπάρκειας με εμφύτευση αρχέγονων κυττάρων. Η πρωτοποριακή μέθοδος περιλαμβάνει την τοποθέτηση στο αδύναμο μυοκάρδιο κυττάρων που έχουν την ιδιότητα να εξελίσσονται και να γίνονται ιστός. Ήδη η μέθοδος έχει εφαρμοστεί σε δέκα ασθενείς από τον Αργεντινό καθηγητή Καρδιοχειρουργικής Φεντερίκο Μπενέτι, με πολύ καλά αποτελέσματα. Οι ασθενείς εμφάνισαν αισθητή βελτίωση της καρδιακής λειτουργίας, με την καρδιά να έχει έως και τρεις φορές μεγαλύτερο «κλάσμα εξώθησης». Η εφαρμογή της μεθόδου στους δέκα ασθενείς από το Εκουαδόρ έδειξε οτι η βελτίωση ήταν ραγδαία. Η καρδιακή λειτουργία είναι αποδεκτή όταν το κλάσμα εξώθησης τηα καρδιάς (η δύναμή της, δηλαδή, να αντλεί το αίμα) είναι 60/100. Οι ασθενείς αυτοί είχαν πριν από την εφαρμογή της μεθόδου κλάσμα εξώθησης μόλις 15/100 και έφτασε, μετά τη θεραπεία, στα 35/100 ή στα 40/100. Η εμφύτευση των αρχέγονων κυττάρων γίνεται με δύο τρόπους. Οι καρδιολόγοι τα διοχετεύουν στη στεφανιαία κυκλοφορία, ενώ οι καρδιοχειρούργοι τα τοποθετούν χειρουργικά απαυθείας στο μυοκάρδιο. Τα αρχέγονα κύτταρα μπορούν να συλλεχτούν από το αίμα ομφάλιου λώρου ή από το μυελό των οστών. Είναι αδιαφοροποίητα κύτταρα, τα οποία δεν έχουν μορφοποιηθεί μετά τη γέννηση και, όταν εμφυτευθούν στο μυοκάρδιο, εξελίσσονται σε ιστό και το αναπλάθουν. Αυτά, μεταξύ άλλων, ανακοίνωσαν χθες ο διευθυντής της καρδιοχειρουργικής κλινικής του νοσοκομείου «Ερρίκος Ντυνάν» Σωτήρης Πράπας και ο Βρετανός καθηγητής Καρδιοχειρουργικής Ντάριλ Σορ, με αφορμή το 2ο Διεθνές Καρδιοχειρουργικό Συνέδριο της «Ευρω-Ασιατικής Γέφυρας», που πραγματοποιείται στη Μύκονο από αύριο έως και τη Δευτέρα.

Μεταμοσχεύσεις: ελπίδα από τον ομφάλιο λώρο Σημαντικές ελπίδες στους ασθενείς που πάσχουν από λευχαιμία, μεσογειακή και δρεπανοκυτταρική αναιμία δίνουν πλέον οι μεταμοσχεύσεις αιματοποιητικών κυττάρων από ομφάλιο λώρο. Κι αυτό γιατί τα αποτελέσματα των 2.500 μεταμοσχεύσεων που έχουν γίνει μέχρι σήμερα - εκ των οποίων οι περισσότερες σε παιδιά - είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά. Στα κακοήθη νοσήματα, όπως είναι η λευχαιμία, η επιβίωση στα δύο χρόνια φτάνει το 50%, ενώ στη μεσογεική αναιμία το 79% και στη δρεπανοκυτταρική το 90%. Τα παραπάνω, μεταξύ άλλων, επισήμανε σε συνέντευξη Τύπου, με αφορμή το XV REGIONAL CONGRESS EUROPE της ISBT, η πρόεδρος του συνεδρίου, καθηγήτρια Αλίκη Μανιάτη. Το πλεονέκτημα των κυττάρων από τον ομφάλιο λώρο (τα οποία είναι άχρηστα στο δότη) είναι οτι είναι άμεσα διαθέσιμα για μεταμόσχευση, ενώ στην περίπτωση των δοτών μυελού απαιτείται σημαντικός χρόνος για τον εντοπισμό τους, τη λήψη και την αποστολή των κυττάρων, ανέφεραν οι επιστήμονες. Πρόσφατα έχουν γίνει σημαντικά βήματα στις μεταμοσχεύσεις αιματοποιητικών κυττάρων από ομφάλιο λώρο και σε ενήλικες με θετικά αποτελέσματα, αν και ο αριθμός των μεταμοσχεύσεων είναι μικρός. Προσπάθειες για την αξιοποίηση των κυττάρων από ομφάλιο λώρο γίνονται τα τελευταία χρόνια και στη χώρα μας, από το νοσοκομείο Παίδων Αγία Σοφία (15 μεταμοσχεύσεις) και το ερευνητικό Κέντρο της Ακαδημίας Αθηνών, αλλά η εμπειρία είναι ακόμη μικρή. Αγαθό εν ανεπαρκεία εξακολουθεί να είναι στη χώρα μας το αίμα, παρά τις προσπάθειες κινητοποίησης των αιμοδοτών. Κι αυτό γιατί μόνο το 50% από τις 600.000 μονάδες που συλλέγονται ετησίως προέρχεται από συγγενείς, με ένα μικρό ποσοστό 1-2% να εισάγεται από την Ελβετία.

Τα βλαστοκύτταρα, το επόμενο σύνορο των βιοϊατρικών ερευνών Το 2001 ο Calvin Miller, από την πόλη Νιού Τζέρσι, υπέστη πέντε καρδιακές προσβολές μέσα σε έξι εβδομάδες. Η καρδιά του πρώην πυροσβέστη ήταν τόσο αδύναμη που δεν είχε την ενέργεια ούτε για απλές καθημερινές εργασίες. Δύο χρόνια αργότερα, ενώ ταξίδευε στην Ταϊλάνδη, άκουσε για μια κλινική δοκιμή στην οποία εξάγονταν βλαστοκύτταρα από το μυελό των οστών του ασθενούς και στη συνέχεια εγχύονταν με ένεση στην καρδιά του. Οι ερευνητές ήλπιζαν οτι τα κύτταρα θα σχημάτιζαν νέα αιμοφόρα αγγεία και θα βελτίωναν τη ροή αίματος προς την καρδιά. Ο Miller δεν δίστασε να συμμετάσχει. Ύστερα από μία μόνο δοκιμή, έχει μείνει εντυπωσιασμένος από την αλλαγή. Πριν από την ένεση των βλαστοκυττάρων, τον Ιανουάριο, μπορούσε να ανάβει τα σκαλοπάτια μόνο δύο ορόφων. Πρόσφατα ανέβηκε 10 ορόφους. Οι επιστήμονες ελπίζουν οτι τα βλαστοκύτταρα, το επόμενο σύνορο των βιοϊατρικών ερευνών, θα επιτρέψουν κάποια ημέρα διάφορα είδη ανανέωσης ιστών σε ασθενείς. Ο στόχος - ο οποίος προς το παρόν απέχει πολύ - είναι οτι κάποτε τα βλαστοκύτταρα θα μπορούν να «επισκευάζουν ή να αντικαθιστούν βεβαρημένα όργανα, διασπάσεις του νωτιαίου μυελού ή κύτταρα του εγκεφάλου που έχουν καταστραφεί από την ασθένεια του Αλτσχάιμερ ή του Πάρκινσον. Τις επικεφαλίδες σε αυτό το πεδίο έχουν τραβήξει οι έρευνες γύρω από τα εμβρυακά βλαστοκύτταρα, ειδικά αφού μια ομάδα επιστημόνων από τη Νότιο Κορέα ανακοίνωσε το Μάιο οτι είχαν αποσπάσει πολλαπλές γραμμές βλαστοκυττάρων από κλωνοποιημένο ανθρώπινο έμβρυο. Όμως, οι πολύ λιγότερο αμφιλεγόμενες έρευνες σχετικά με τα βλαστοκύτταρα των ενηλίκων είναι αυτές που είναι πιθανότερο να αποδώσουν νέες θεραπείες. Παρά τις πολλές δοκιμές σε ανθρώπους, τα ερωτήματα για τα βλαστοκύτταρα ενηλίκων είναι ακόμη περισσότερα από τις απαντήσεις. Είναι λιγότερο ευέλικτα από τα βλαστοκύτταρα εμβρύων - τα οποία μπορούν να μετατραπούν σε οποιονδήποτε από τους πολλούς ιστούς του σώματος - αλλά ελέγχονται ευκολότερα. Στη δοκιμή της Ταϊλάνδης και σε άλλες ανάλογες, οι ερευνητές διαπίστωσαν οτι σε ορισμένα είδη βλαστοκυττάρων ενηλίκων εμφανίζουν μια φυσική ικα΄νοτητα να επικεντρώνουν π.χ. στο βεβαρημένο καρδιακό ιστό, αλλά δεν έχει γίνει αντιληπτό το τί ακριβώς κάνουν όταν φτάσουν στο στόχο. Δεν υπάρχουν ακόμη αποδείξεις οτι τα βλαστοκύτταρα μετατρέπονται όντως σε καρδιακά κύτταρα. Ορισμένοι ασθενείς παρουσίασαν εμφανή βελτίωση, αλλά ο δρ. Amit N. Patel του Πανεπιστημίου του Πιτσμπουργκ λέει οτι ο βαθμός της βελτίωσης τελεί ακόμη υπο αμφισβήτηση. Έτσι, οι ερευνητές πιστεύουν οτι τα βλαστοκύτταρα ενήλικων είναι απίθανο να εκπληρώσουν τις υποσχέσεις σε αυτό το πεδίο. Πολλοί θεωρούν οτι το μέλλον βρίσκεται στις έρευνες με βλαστοκύτταρα εμβρύων, αλλά προς το παρόν υπάρχουν ηθικοί φραγμοί και νομοθετικά εμπόδια που δυσκολεύουν αυτή την πορεία. Πάντως, ενώ οι ομοσπονδιακές αρχές των ΗΠΑ δεν ενθαρρύνουν και δεν χρηματοδοτούν αυτές τις έρευνες, ορισμένες πολιτειακές διοικήσεις το τολμούν (π.χ. Καλιφόρνια, Μασαχουσέτη). Όπως λέει ο Wise Young, διευθυντής του κέντρου νευρολογίας του Πανεπιστημίου Rutgers University, η τεχνολογία των βλαστοκυττάρων «μπορεί να αποδειχθεί η πιο σημαντική πρόοδος της τελευταίας δεκαετίας». Αξίζει να θυμηθούμε οτι πριν από 20 χρόνια οι επιστήμονες έλεγαν τα ίδια για την εξέλιξη της βιοτεχνολογίας, και οτι αυτά που προέβλεπαν φάνταζαν σαν σενάρια επιστημονικής φαντασίας. Όμως, όπως γνωρίζουν πολλοί ασθενείς, η ιατρική επιστήμη θα ήταν σε χειρότερη θέση αν η βιοτεχνολογία δεν είχε - επιτέλους - αποδώσει καρπούς.

Βλαστοκύτταρα κατά των εγκεφαλικών Θεαματικά αποτελέσματα είχε σε ασθενείς, οι οποίοι είχαν υποστεί εγκεφαλικές βλάβες λόγω εμβολής, θεραπευτική αγωγή με βλαστοκύτταρα, την οποία εφάρμοσαν Νοτιοκορεάτες ερευνητές. Η χρήση των βλαστοκυττάρων είχε θεραπευτική δράση σε 64 από 74 ασθενείς που είχαν υποστεί οξύ εγκεφαλικό επεισόδιο ή πάσχουν από άλλα προβλήματα που τους προκλήθηκαν από ισχαιμία (μείωση ή διακοπή της κυκλοφορίας του αίματος). Τα παραπάνω διευκρίνισε το υπουργείο Υγείας της Νοτίου Κορέας που χρηματοδότησε τις έρευνες εξαμελούς ιατρικής ομάδας του Καθολικού Πανεπιστημίου και του Πανεπιστημίου Τσόνσμπουκ της Σεούλ. Στη σχετική ανακοίνωση διευκρινίζεται οτι οι θεραπείες αυτές, οι πρώτες του είδους στη Νότιο Κορέα, αφορούν μια ομάδα και όχι ένα μεμονωμένο άτομο, και επισημαίνεται οτι «η συγκεκριμένη κλινική επιτυχία εξαλείφει τις αμφιβολίες για τη θεραπεία με βλαστοκύτταρα και ανοίγει το δρόμο για την ταχεία και τακτική χρήση τους». Λειτουργίες Τα βλαστοκύττταρα είχαν ληφθεί από το νωτιαίο μυελό των ασθενών και μετά διοχετεύθηκαν στα νεκρωμένα όργανα. «Οι λειτουργίες των οργάνων βελτιώθηκαν σημαντικά», επισημαίνει το υπουργείο Υγείας της χώρας διευκρινίζοντας οτι τρείς στους πέντε ασθενείς, θύματα εγκεφαλικών, «βελτίωσαν σημαντικά τα προβλήματα ομιλίας τους». Περίπτωση «Είναι η πρώτη περίπτωση που μια απευθείας έγχυση βλαστοκυττάρων σε εγκέφαλο που έχει υποστεί βλάβες επέδρασε θεραπευτικά», δήλωσε ο Νοτιοκορεάτης νευρολόγος Να Χίουγκ - Κιουν, στο πρακτορείο ειδήσεων Γιόνχαπ, προσθέτοντας πως «ορισμένοι ασθενείς δεν μπορούσαν να επικοινωνήσουν πριν από τη θεραπεία, αλλά στο εξής είναι αρκετά καλύτερα για να επικοινωνούν με τους οικείους τους».

Νέοι δρόμοι για διάγνωση και θεραπείες Ελπίδες για όσους υποφέρουν από εγκεφαλικά νοσήματα ή αντιμετωπίζουν κινητικά προβλήματα Νέες επαναστατικές μέθοδοι στη διάγνωση νοσημάτων του εγκεφάλου και του νευρικου συστήματος, αλλά και ελπιδοφόρες προοπτικές που διανοίγονται για νέες θεραπείες, ειδικά στις κινητικές διαταραχές, παρουσιάζονται από σήμερα και για 4 ημέρες, στο 16ο Παγκόσμιο Ιατρικό Συνέδριο, στο Βερολίνο. Μάλιστα σε μια από τις πολύ σημαντικές ενότητες του Συνεδρίου για τις κινητικές διαταραχές, με θέμα «προσβολή του κεντρικού νευρικού συστήματος από λοιμώξεις», την προεδρία της συζήτησης, μεταξύ κορυφαίων ερευνητών από όλο τον κόσμο, θα έχει Έλληνας επιστήμονας, ο νευρολόγος ψυχίατρος δρ Δημήτρης Κουντούρης. Ο ίδιος, μαζί με τους συνεργάτες του, θα ανακοινώσει μια περίπτωση, μοναδική στον κόσμο, μετάδοσης της σκλήρυνσης κατά πλάκας μέσω έρπητα, που αναθεωρεί τα δεδομένα ως προς τη μεταδοτικότητα της νόσου. Σε ένα ζευγάρι στην Ελλάδα είχε αρχικά ο άνδρας σκλήρυνση κατά πλάκας μαζί με έρπητα και σε μια έξαρση του έρπητα, μεταδόθηκαν και τα δυο νοσήματα στη γυναίκα! Με αυτό τον τρόπο «κόλλησε» η γυναίκα σκλήρυνση κατά πλάκας, μόλυνση που παρόμοια μέχρι τώρα, πουθενά στον κόσμο δεν έχει καταγραφεί. Επίσης, στο συνέδριο αυτό θα αναδειχθεί η σημαντική πρόοδος τα τελευταία χρόνια στις έρευνες για τα μυστικά του εγκεφάλου, με σημαντικές εξελίξεις, όπως π.χ. εμφύτεση βλαστοκυττάρων σε συγκεκριμένο σημείο του εγκεφάλου, ασθενών με κινητικές διαταραχές, κάτι που ήδη επέτυχαν Αμερικανοί και Γερμανοί ερευνητές. Ακόμη, σειρά μελετών δείχνει την πρόοδο που έχει γίνει στην παρεντερική χορήγηση φαρμάκων σε δυσκινησίες από πάρκινσον και σκλήρυνση κατά πλάκας. Εμφύτευση βλαστοκυττάρων «Από τις πιο ενδιαφέρουσες εξελίξεις που μας απασχολεί τα τελευταία χρόνια στα συνέδρια είναι η εμφύτευση βλαστοκυττάρων», λέει ο κ. Κουντούρης. «Η έγκριση μιας ουσίας στον εγκέφαλο της ντοπαμίνης είναι άκρως ουσιαστική για την κίνηση και την πλαστικότητα του ρυθμού των κινήσεων του ατόμου». Μέχρι τώρα όλες οι θεραπείες που έχουνε γίνει τόσο με φαρμακευτική αγωγή από το στόμα, όσο και με παρεντερική χορήγηση ή όπως και η τελευταία χορήγηση με την αντλία απομορφίνης, έδειξαν οτι μπορούμε να έχουμε μια ουσιαστική βελτίωση των διαταραχών της κίνησης μέσω της επανατροφοδότησης του οργανισμού ή με ντοπαμίνη ή με ουσίες αγωνιστικές της ντοπαμίνης. Με μια καινούρια εργαστηριακή μέθοδο μέτρησης ραδιενεργών στοιχείων, που εκπέμπονται μετά το μεταβολισμό στον εγκέφαλο, είναι δυνατή η μέτρηση της δραστηριότητας ενός φαρμάκου και κατ' επέκταση της δραστηριότητας των ιδίων των κέντρων του εγκαφάλου που ρυθμίζουν την κίνηση. Τα τελευταία χρόνια, με τους καθηγητές Ολάνο από τη Νέα Υόρκη και Στουτζ από τη Βρέσνη της Γερμανίας, έγινε η προσπάθεια εμφύτευσης βλαστικών κυττάρων στις περιοχές εκείνες του εγκεφάλου που παράγουν και χρειάζονται την «ντοπαμίνη». Οι δυο επιστήμονες κατόρθωσαν να απομονώσουν από ομφάλιο λώρο εμβρύων τα λεγόμενα «μπάρξετ», τα βλαστικά κύτταρα τα οποία δεν έχουν ακόμη ρόλο, δεν είναι ακόμη κωδικοποιημένα. Αυτά τα κύτταρα μπορούν να πάνε σε οποιοδήποτε μέρος του οργανισμού που έχει υποστεί κυτταρικές διαταραχές και να αναλάβουνε το ρόλο των κυττάρων που έχου καταστραφεί. Μπορούν να μεταναστεύσουν στα βασικά γαγγλία του εγκεφάλου και να αποδώσουν την «ντοπαμίνη». Τα πρώτα πειράματα που γίνανε έδειξαν εκπληκτικά αποτελέσματα».

Ελπίδες από μεταμόσχευση κυττάρων ομφάλιου λώρου Η μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων από τον ομφάλιο λώρο δίνει ελπίδες στους ασθενείς που πάσχουν από λευχειμία, μεσογειακή και δρεπανοκυτταρική αναιμία. Όπως ανακοίνωσαν ειδικοί επιστήμονες με αφορμή τη διεξαγωγή αιματολογικού συνεδρίου που θα ξεκινήσει αύριο στην Αθήνα, τα αποτελέσματα των περίπου 2.500 μεταμοσχεύσεων που έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα - οι περισσότερες από τις οποίες σε παιδιά - είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά. Όπως τόνισαν, με αυτή τη θεραπεία, στα κακοήθη νοσήματα όπως είναι η λευχαιμία, η επιβίωση στα δυα χρόνια φθάνει το 50%, ενώ στη μεσογειακή αναιμία το 79% και στη δρεπανοκυτταρική το 90%. Τα ποσοστά αυτά είναι συγκρίσιμα με αυτά των μεταμοσχεύσεων με μυελό των οστών από μη συγγενείς δότες, η εξεύρεση των οποίων είναι ως γνωστόν ιδιαίτερα δύσκολη. Αντίθετα, τα αιματοποιητικά κύτταρα που λαμβάνονται από τον ομφάλιο λώρο είναι άχρηστα στο δότη, ενώ είναι άμεσα διαθέσιμα για μεταμόσχευση. Στη χώρα μας, η εμπειρία ακόμη είναι μικρή, μολονότι στο νοσοκομείο Παίδων «Αγία Σοφία» έχουν πραγματοποιηθεί 15 μεταμοσχεύσεις.

Βρήκαν το φώς τους με βλαστοκύτταρα! Επαναστατική μέθοδος για τα τραύματα στα μάτια Η όραση ασθενών αποκαταστάθηκε με τη χρήση βλαστοκυττάρων, τα οποία κάνουν τα τραύματα στα μάτια να θεραπεύονται μόνα τους. Πρόκειται για μια πρωτοποριακή μορφή χειρουργικής, στο πλαίσιο της οποίας μια ομάδα Βρετανών ειδικών θεράπευσε ασθενείς που είχαν υποστεί βλάβη στον κερατοειδή, μεταμοσχεύοντας στα μάτια τους ανθρώπινα βλαστοκύτταρα, αναπτυγμένα σε εργαστήριο. Ο έλεγχος πρόσφατων επεμβάσεων σε δέκα ασθενείς έδειξε πως η τεχνική αυτή αποκατέστησε την όραση σε επτά ανθρώπους που είχαν τυφλωθεί, αφού έπεσε στα μάτια τους οξύ, αλκαλικό υλικό και βραστό μέταλλο, ή ήταν τυφλοί εκ γενετής. Πολλοί από τους ασθενείς που θεραπεύθηκαν στο Κέντρο Όρασης του Νοσοκομείου Βασίλισσα Βικτώρια στο Ίστ Γκρίνσεντ του Δυτικού Σάσεξ είχαν χάσει κάθε ελπίδα να ανακτήσουν την όρασή τους ή είχαν ήδη υποβληθεί σε αποτυχημένες μεταμοσχεύσεις κερατοειδούς. Μεταμοσχεύονται Η διαδικασία έγκειται στην αφαίρεση βλαστοκυττάρων, τα οποία υπάρχουν φυσιολογικά στο ανθρώπινο μάτι, και την καλλιέργειά τους σε εργαστήριο, ώστε να αναπτυχθούν σε φύλλα κυττάρων. Αυτά στη συνέχεια μεταμοσχεύονται στην επιφάνεια του ματιού, όπου συγκρατούνται από μια αμνιακή μεμβράνη, η οποία διαλύεται, καθώς και το φύλλο κυττάρων αφομοιώνεται από το μάτι. Ο Σεραζ Ντάγια, χειρούργος οφθαλμίατρος επικεφαλής της ομάδας του Σάσεξ, η οποία πέρασε πέντε χρόνια τελειοποιώντας την τεχνική, δήλωσε πως οι γιατροί έχουν εκπλαγεί από το πώς τα κύτταρα κατάφεραν να θέσουν σε δράση τη φυσική αναγέννηση της κατεστραμμένης επιφάνειας του ματιού. Δοκιμές στους ασθενείς έπειτα από 12 μήνες δεν αποκάλυψαν κανένα ίχνος από το DNA του δωρητή των βλαστοκυττάρων, πράγμα που σημαίνει πως η επισκευή πραγματοποιήθηκε από τα κύτταρα του ίδιου του ματιού - μια διαρκής επουλωτική διαδικασία, η οποία δεν απαιτεί μακροπρόθεσμη χρήση ισχυρών φαρμάκων για την καταστολή του ανοσοποιητικού συστήματος του ασθενούς. «Προς μεγάλη μας έκπληξη», δήλωσε ο Ντάγια, «η τεχνική όχι μόνο λειτουργεί, αλλά δεν υπήρχε και ιστός του δωρητή. Αυτό δεν το περιμέναμε καθόλου. Τα κύτταρα μοιάζει να έχουν αποβληθεί από το μάτι και να έχουν αντικατασταθεί από τα κύτταρα του ασθενούς, από πολύ πιο ανθεκτικά κύτταρα». Αποκατάσταση και άλλων ιστών του σώματος Η ομάδα, στην οποία συμμετείχαν επιστήμονες του Χειρουργικού Κέντρου McIndoe, ελπίζουν τώρα να παρακολουθήσουν τη διαδικασία, την ώρα που αυτή λαμβάνει χώρα. Στη συνέχεια, η τεχνική αυτή μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την αποκατάσταση άλλων ιστών του σώματος που έχουν υποστεί βλάβες, ενδεχομένως περιορίζοντας έτσι την ανάγκη για μεταμοσχεύσεις οργάνων. Λεπτομέρειες της δοκιμής αποκαλύφθηκαν αυτό το μήνα σε Διεθνές Συνέδριο Οφθαλμολόγων στην Αμερική. Ο Έντουαρντ Μπέιλι, ο οποίος είχε χάσει την όρασή του, αφού καυστικό οξύ έπεσε στο αριστερό μάτι του ενώ καθάριζε σωλήνες σ' ένα εργοστάσιο γιαουρτιού, δήλωσε πως η επέμβαση για την αποκατάσταση της όρασής του άλλαξε τη ζωή του. «Ήταν μια στιγμή γεμάτη συγκίνηση», δήλωσε ο 65χρονος εργάτης. «Δεν μπορούσα να το πιστέψω. Για δέκα χρόνια, το μόνο που έβλεπα ήταν σκιές μαύρου και γκρίζου, και μετά, έπειτα από αυτή την επέμβαση, πέρασε η νοσηλεύτρια και είδα μια μπλε λάμψη από τη στολή της. Πήγα σπίτι και, όταν έβγαλα τον επίδεσμο από το μάτι μου, έβλεπα ξανά. Μόνον όταν χάσεις κάτι σαν την όρασή σου συνειδητοποιείς ποσο πολύτιμο είναι. Τώρα έχω μια δεύτερη ευκαιρία».

Έρευνα σε πειραματόζωα Βλαστικά κύτταρα επανορθώνουν τις βλάβες από τη νόσο του Πάρκινσον Κιότο: Κύτταρα που απομονώθηκαν από έμβρυα πιθήκων και μεταμοσχεύθηκαν σε ενήλικους μακάκους αποκατέστησαν τις βλάβες που προκαλεί στον εγκέφαλο η νόσος του Πάρκινσον, ανακοίνωσαν την Τρίτη Ιάπωνες ερευνητές. Η έρευνα δημιουργεί ελπίδες για αντιμετώπιση της ανίατης νόσου στον άνθρωπο με μεταμόσχευση εμβρυικών κυττάρων. Οι επιστήμονες τονίζουν πάντως οτι τα αποτελέσματα της έρευνας είναι προκαταρκτικά και θα πρέπει να επιβεβαιωθεί με περαιτέρω έρευνες οτι τα μεταμοσχευμένα κύτταρα δεν αναπτύσσονται σε όγκους. Μέχρι σήμερα οι έρευνες για θεραπεία της Πάρκινσον με εμβρυικά κύτταρα πραγματοποιούνταν συνήθως σε τρωκτικά και οι περισσότερες δίνουν ανάμεικτα αποτελέσματα: τα συμπτώματα μεν υποχωρούν, συχνά όμως εμφανίζονται εγκεφαλικοί όγκοι από τον ανεξέλεγκτο πολλαπλασιασμό των μεταμοσχευμένων κυττάρων. Η νόσος του Πάρκινσον προκαλεί μαζική θανάτωση των εγκεφαλικών κυττάρων που παράγουν το νευροδιαβιβαστή ντοπαμίνη. Οι ασθενείς παρουσιάζουν αρχικά ένα τρέμουλο αλλά σταδιακά χάνουν τον έλεγχο των κινήσεών τους και συχνά καταλήγουν παράλυτοι. Όπως αναφέρει το Reuters, η ομάδα του Γιασούσι Ταγκάγκι στο Πανεπιστήμιο του Κιότο αρχικά απομόνωσε από έμβρυα μακάκων τα λεγόμενα βλαστικά κύτταρα, κύτταρα που μπορούν να καλλιεργηθούν και να δώσουν οποιονδήποτε τύπο ιστού. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν χημικούς παράγοντες για να αναγκάσουν τα βλαστικά κύτταρα να διαφοροποιηθούν σε νευρώνες, και στη συνέχεια προσέθεσαν στην καλλιέργεια την ουσία FGF20, έναν αυξητικό παράγοντα που παράγεται αποκλειστικά στην περιοχή του εγκεφάλου που επηρεάζεται από την Πάρκινσον. Τα καλλιεργημένα κύτταρα μεταμοσχεύθηκαν στη συνέχεια σε μακάκους στους οποίους είχαν δημιουργηθεί τεχνητά, με τη χρήση τοξικών ουσιών, συμπτώματα της νόσου. Τα συμπτώματα στους πιθήκους υποχώρησαν εντυπωσιακά. Όταν τα ζώα θανατώθηκαν, διαπιστώθηκε οτι τα μεταμοσχευμένα βλαστικά κύτταρα είχαν αναπτυχθεί στις κατεστραμμένες περιοχές του εγκεφάλου και παρήγαγαν ντοπαμίνη. Σχολιάζοντας την έρευνα στο ίδιο τεύχος του Journal of Clinical Investigation, ο Δρ Ουίλιαμ Λάγκσον του Ινστιτούτου Parkinson's στην Καλιφόρνια, σχολιάζει οτι η έρευνα είναι μεν πρωτοποριακή, ωστόσο τα βλαστικά κύτταρα που επέζησαν ήταν σχετικά λίγα.